Επιστημονικό Γλωσσάρι

Πεπτίδια της φυσικής ανοσίας με αντιμικροβιακή δραστηριότητα. Ο μηχανισμός δράσης τους διαφέρει από τα κλασικά αντιβιοτικά.

Προγραμματισμένος κυτταρικός θάνατος μέσω ενεργοποίησης κασπασών. Θεμελιώδης μηχανισμός ομοιόστασης ιστών.

Πρωτεΐνη 191 αμινοξέων που εκκρίνεται παλμικά από την πρόσθια υπόφυση. Ρυθμίζει ανάπτυξη, σύνθεση πρωτεϊνών, λιπόλυση και μεταβολισμό γλυκόζης.

Κυτταρικός μηχανισμός αποδόμησης και ανακύκλωσης κατεστραμμένων οργανιδίων μέσω λυσοσωμάτων. Ρυθμίζεται από mTOR και AMPK.

Το ποσοστό μιας χορηγούμενης ουσίας που φτάνει στη συστημική κυκλοφορία σε ενεργή μορφή. Η βιοδιαθεσιμότητα εξαρτάται από την οδό χορήγησης, τη σταθερότητα και τον μεταβολισμό πρώτης διέλευσης.

Πρωτεΐνη 43 αμινοξέων που ρυθμίζει τον πολυμερισμό ακτίνης. Το TB-500 αναφέρεται ως συνθετικό fragment/ανάλογο.

Μειωμένη απόκριση κυττάρων στην ινσουλίνη. Κεντρικός μηχανισμός σε ΣΔ τύπου 2 και μεταβολικό σύνδρομο.

Ελεγχόμενη μελέτη σε ανθρώπους. Φάση 1: ασφάλεια. Φάση 2: αποτελεσματικότητα/δόση. Φάση 3: μεγάλη κλίμακα. Φάση 4: μετεγκριτική παρακολούθηση.

Σηματοδοτικές πρωτεΐνες που ρυθμίζουν ανοσολογικές αποκρίσεις (π.χ. TNF-α, IL-6, IL-10).

Υδρόλυση τριγλυκεριδίων σε γλυκερόλη και ελεύθερα λιπαρά οξέα. Στόχος πεπτιδίων διαχείρισης σύστασης σώματος.

Η διαδικασία δημιουργίας νέων μιτοχονδρίων μέσω μεταγραφικού προγραμματισμού (PGC-1α, ERRα).

Η ικανότητα του νευρικού συστήματος να αναδιοργανώνει τις συναπτικές συνδέσεις του.

Οικογένεια πρωτεϊνών (BDNF, NGF, NT-3, NT-4) που υποστηρίζουν επιβίωση, ανάπτυξη και πλαστικότητα νευρώνων.

Ανισορροπία μεταξύ παραγωγής ελευθέρων ριζών (ROS) και αντιοξειδωτικής άμυνας.

Αλυσίδα αμινοξέων (συνήθως 2–50) συνδεδεμένων με πεπτιδικούς δεσμούς. Τα πεπτίδια διαφέρουν από τις πρωτεΐνες στο μέγεθος — γενικά θεωρούνται μικρότερα μόρια με ποικίλες βιολογικές δράσεις.

Έρευνα σε ζωικά μοντέλα ή κυτταρικά συστήματα πριν τη δοκιμή σε ανθρώπους. Τα αποτελέσματα δεν μεταφράζονται αυτόματα σε ανθρώπινη αποτελεσματικότητα.

Ενζυματική υδρόλυση πρωτεϊνών σε μικρότερα πεπτίδια ή αμινοξέα. Βασικός μηχανισμός αποδόμησης πεπτιδίων in vivo.

Ανασταλτική ορμόνη που αναστέλλει την έκκριση GH, ινσουλίνης και γλυκαγόνης.

Ένζυμο ριβονουκλεοπρωτεΐνη που προσθέτει τελομερικές επαναλήψεις στα άκρα χρωμοσωμάτων, αντισταθμίζοντας τη βράχυνση κατά την κυτταρική διαίρεση.

Επαναλαμβανόμενες αλληλουχίες DNA (TTAGGG) στα άκρα χρωμοσωμάτων που προστατεύουν τη γενετική πληροφορία. Βραχύνονται σε κάθε κυτταρική διαίρεση.

Ο χρυσός κανόνας κλινικής έρευνας. Οι συμμετέχοντες κατανέμονται τυχαία σε ομάδα θεραπείας ή εικονικού φαρμάκου.

Ο χρόνος που απαιτείται για τη μείωση της συγκέντρωσης μιας ουσίας στο πλάσμα κατά 50%. Βραχύς χρόνος ημίσειας ζωής σημαίνει ταχεία αποδόμηση — π.χ. πολλά φυσικά πεπτίδια αποδομούνται σε λεπτά.

Κινάση-αισθητήρας ενεργειακής κατάστασης που ενεργοποιείται σε χαμηλά ενεργειακά επίπεδα. Ρυθμίζει μεταβολισμό γλυκόζης και μιτοχονδριακή βιογένεση.

Πεπτιδική ακολουθία που αναφέρεται ως fragment γαστρικού χυμού. Η πλειονότητα δεδομένων προέρχεται από ζωικά μοντέλα.

Φαρμακείο που παρασκευάζει εξατομικευμένα σκευάσματα. Ο FDA (Category 2 Guidance 2023-2024) περιόρισε τη δυνατότητα compounding πολλών ερευνητικών πεπτιδίων.

Μόνιμος σύνδεσμος αναγνώρισης ψηφιακού αντικειμένου. Σε αντίθεση με URLs, οι DOI είναι σταθεροί.

Ορφανός πυρηνικός υποδοχέας που ρυθμίζει τη μιτοχονδριακή βιογένεση και τον οξειδωτικό μεταβολισμό.

Σηματοδότηση μέσω γ-αμινοβουτυρικού οξέος (GABA), του κύριου ανασταλτικού νευροδιαβιβαστή στο ΚΝΣ.

Πεπτιδική ορμόνη 28 αμινοξέων ('η ορμόνη της πείνας') που δρα μέσω GHS-R1a υποδοχέα. Τα GHRP είναι συνθετικοί αγωνιστές ghrelin.

Υποθαλαμική ορμόνη που διεγείρει την απελευθέρωση GH από την υπόφυση. Η sermorelin και ο CJC-1295 είναι ανάλογα GHRH.

Ινκρετίνη που εκκρίνεται από τα K-κύτταρα του εντέρου. Συνεργεί με το GLP-1 στη ρύθμιση γλυκόζης. Η tirzepatide είναι διπλός αγωνιστής GIP/GLP-1.

Ινκρετίνη που εκκρίνεται από τα L-κύτταρα του εντέρου μετά τη λήψη τροφής. Διεγείρει την έκκριση ινσουλίνης, αναστέλλει τη γλυκαγόνη και επιβραδύνει τη γαστρική κένωση.

Πρότυπα ορθής βιομηχανικής πρακτικής που εξασφαλίζουν σταθερότητα, καθαρότητα και ποιότητα φαρμακευτικών προϊόντων.

Αυξητικός παράγοντας που μεσολαβεί πολλές δράσεις της GH. Παράγεται κυρίως στο ήπαρ. Αυξημένα επίπεδα έχουν συσχετιστεί με αναβολικές δράσεις αλλά και κίνδυνο νεοπλασιών.

Πειράματα σε ελεγχόμενο εργαστηριακό περιβάλλον (κυτταροκαλλιέργειες, βιοχημικές δοκιμασίες), εκτός ζωντανού οργανισμού.

Οικογένεια πεπτιδίων (α-MSH, β-MSH, γ-MSH, ACTH) που δρουν μέσω melanocortin υποδοχέων (MC1R-MC5R). Ρυθμίζουν μελάγχρωση, φλεγμονή, ενεργειακή ομοιόσταση.

Πεπτίδια κωδικοποιημένα από μιτοχονδριακό DNA. Λειτουργούν ως σήματα retrograde επικοινωνίας mitochondria-to-nucleus.

Κινάση-σερίνης/θρεονίνης που λειτουργεί ως κεντρικός ρυθμιστής κυτταρικής ανάπτυξης, πρωτεϊνοσύνθεσης και αυτοφαγίας.

Αυξητικός παράγοντας (TGF-β superfamily) που δρα ως αρνητικός ρυθμιστής μυϊκής ανάπτυξης.

Μεταγραφικός παράγοντας που ρυθμίζει γονίδια φλεγμονής, ανοσίας και κυτταρικής επιβίωσης. Πεπτίδια όπως το KPV μελετώνται ως αναστολείς NF-κB.

Σύνδεση πολυαιθυλενογλυκόλης (PEG) σε πεπτίδιο. Αυξάνει τον χρόνο ημίσειας ζωής μειώνοντας νεφρική κάθαρση.

Μεταγραφικός συνενεργοποιητής-κλειδί για τη μιτοχονδριακή βιογένεση. Ενεργοποιείται από άσκηση και ενεργειακό stress.

Μοναδικός αριθμός αναγνώρισης δημοσίευσης στη βάση PubMed/MEDLINE.

Ταχεία μείωση της φαρμακολογικής απόκρισης μετά από επαναλαμβανόμενη χορήγηση. Αναφέρεται σε ορισμένα GH secretagogues.

Τετραπεπτίδιο (Thr-Lys-Pro-Arg) της φυσικής ανοσίας. Το Selank σχεδιάστηκε ως τροποποιημένο ανάλογο tuftsin.